Kentsel dönüşüm sürecinde riskli yapısı yıkılan hak sahipleri, yeni konutları tamamlanana kadar geçen sürede kira yardımı alabilir. Bu yardımın dayanağı 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bu Kanunun Uygulama Yönetmeliği'dir. Aşağıda sürenin, hesaplamanın ve başvurunun mevzuattaki çerçevesini bulacaksınız.
Güncel tutarlar için: aylık kira yardımı tutarları il gruplarına göre belirlenir ve her yıl güncellenir. Bu sayfada tutar yayınlamıyoruz; yürürlükteki rakam için e-Devlet üzerindeki kentsel dönüşüm kira yardımı başvuru ekranını veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın güncel duyurusunu esas alın.
Kira yardımı kaç ay ödenir?
Süre, taşınmazın hangi kapsamda olduğuna göre değişir:
- Riskli alan dışındaki riskli yapılar: azami 18 ay.
- Anlaşma yoluyla kamulaştırılan yapılar: 5 ay.
- Riskli alanlarda: ilgili kurumca belirlenen, 36 ayı geçmeyen bir süre.
Sıkça karşılaşılan “riskli alanlarda 48 ay” bilgisi Uygulama Yönetmeliği'ndeki azami süreyle örtüşmez; süre her hâlükârda ilgili kurumun kararıyla ve yönetmelikteki üst sınır içinde belirlenir.
Kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi ne alır?
Kira yardımı yalnızca malikler için değildir, ancak ödeme biçimi farklıdır:
- Kiracı: aylık ödeme yerine bir defaya mahsus, aylık kira yardımı tutarının 2 katı kadar taşınma yardımı alır.
- Sınırlı ayni hak sahibi: aylık kira yardımı tutarının 5 katı kadar tek seferlik ödeme alır.
Bu çarpanlar mevzuatta oran olarak tanımlıdır; yani aylık tutar her yıl güncellendiğinde kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi ödemeleri de kendiliğinden güncellenir. Bir kaynakta taşınma yardımı, aylık kira yardımının tam iki katı değilse o rakamlar birbiriyle tutarlı değildir; teyit etmeden kullanmayın.
Tutarlar nasıl belirleniyor?
Aylık kira yardımı tutarı il gruplarına göre farklılaşır ve TÜİK'in açıkladığı tüketici fiyat endeksi yıllık değişim oranına göre her yıl güncellenir. Bu yüzden bir tutarı ezberlemek yerine, başvuru anında yürürlükte olan tutarı teyit etmek gerekir. Yardımın ödenmeye başladığı tarihteki tutar esas alınır.
Kira yardımı mı, faiz destekli kredi mi?
6306 sayılı Kanun kapsamında hak sahipleri kira yardımı ile faiz destekli dönüşüm kredisi arasında tercih yapar; ikisi aynı anda kullanılamaz. Kredi tarafındaki vade, faiz ve üst limit koşulları bankalarla yapılan protokollere göre dönem dönem değiştiği için, karar vermeden önce her iki seçeneğin o günkü koşulları karşılaştırılmalıdır.
Başvuru nasıl yapılır?
- Yapı için lisanslı kuruluşça riskli yapı tespiti yaptırılır ve tespit tapu kaydına işlenir.
- İtiraz süresi dolduktan sonra yapının tahliye ve yıkım süreci başlar.
- Hak sahibi, tahliyenin ardından e-Devlet üzerinden veya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne kira yardımı başvurusu yapar.
- Başvuruda tapu, kimlik, yıkım/tahliye belgesi ve IBAN bilgisi istenir; kiracılar ayrıca kira sözleşmesi ve ikametgâh belgesi sunar.
Ödemeler hak sahibinin banka hesabına yapılır ve aynı bağımsız bölüm için birden fazla kişiye mükerrer ödeme yapılmaz.
Gayrimenkulünüz dönüşüm kapsamındaysa
Kira yardımı süreci ile taşınmazın değerlemesi birbirinden ayrı yürür. Tandoğan Gayrimenkul, dönüşüm kapsamındaki arsa ve binalarda arsa payı, imar durumu ve yüklenici sözleşmesi koşullarını inceleyerek ücretsiz ön değerleme yapar; satış ile dönüşüme girme seçeneklerini rakamlarla karşılaştırmanızı sağlar.
Ödemenin Kesildiği ve Geri İstendiği Durumlar
Kira yardımı süresiz bir destek değildir ve belirli hallerde sona erer ya da yapılan ödemeler geri istenir.
- Yeni yapının tamamlanarak hak sahibine teslim edilmesi.
- Mevzuatta tanımlı azami sürenin dolması.
- Taşınmazın satılması veya hak sahipliği sıfatının sona ermesi.
- Başvuruda gerçeğe aykırı ya da eksik beyanda bulunulması.
- Aynı bağımsız bölüm için birden fazla kişiye ödeme yapıldığının tespiti.
- Hak sahibinin kira yardımı yerine faiz destekli krediye geçmesi.
Haksız olarak yapılan ödemelerin ilgili mevzuat çerçevesinde geri alınması öngörülmüştür. Bu nedenle hak sahipliğini etkileyen her değişikliğin idareye bildirilmesi gerekir.
Kanun Kapsamındaki Diğer Kolaylıklar
6306 sayılı Kanun yalnızca kira yardımı düzenlemez. Kanun kapsamındaki işlemler için tapu harcı, damga vergisi, noter harcı ve belediye harçlarına ilişkin çeşitli istisnalar öngörülmüştür. Bu istisnaların hangi işlemi kapsadığı, işlemin türüne ve tarafına göre değiştiği için genel bir kabul yerine somut işlem üzerinden değerlendirilmelidir.
Ayrıca riskli yapı tespiti, yıkım ve yeniden yapım aşamalarında ilgili idarelerce sağlanan teknik destekler bulunur. Uygulamadan yararlanabilmek için taşınmazın kanun kapsamında olduğunun tapu kaydına işlenmiş olması gerekir.
Başvuruda Sık Karşılaşılan Aksaklıklar
Başvuruların gecikmesine yol açan sorunlar genellikle belge tarafındadır. Tahliye ve yıkıma ilişkin belgenin eksik olması, süre başlangıcının tespitini güçleştirir. Bildirilen banka hesabının hak sahibi adına olmaması ödemeyi durdurur.
Hisseli taşınmazlarda ödemenin paydaşlar arasında hisse oranına göre bölünmesi, tarafların beklentisiyle örtüşmeyebilir. Kiracı başvurularında kira sözleşmesi ile ikamet kaydının tarihlerinin birbirini desteklemesi aranır. Yıkım ile başvuru arasında uzun süre geçmesi de ödemenin başlangıç tarihini etkileyebileceğinden, tahliyenin ardından başvurunun gecikmeden yapılması yerinde olur.
Başvuru sonrasında da takip gerekir. Ödemelerin düzenli yapılıp yapılmadığı, sürenin ne zaman dolacağı ve yeni yapının teslim tarihiyle sürenin örtüşüp örtüşmediği izlenmelidir. İnşaatın uzaması halinde yardımın devam edeceği varsayımıyla plan yapmak, mevzuattaki azami süre nedeniyle karşılıksız kalabilir.
